Hướng dẫn cách pha màu nước và bảng pha màu nước cơ bản

Màu nước có một cái hay là sự ngẫu hứng và trong trẻo của những vệt màu loang. Thế nhưng với những bạn mới tập vẽ, việc kiểm soát khay màu không hề dễ dàng chút nào, cứ trộn vài màu vào nhau là tranh lại bị đục bẩn và xỉn đi. Thực ra, chỉ cần bạn hiểu được vài nguyên lý cốt lõi và biết cách pha màu nước theo đúng tỷ lệ, mọi thứ sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Bài viết này sẽ giúp bạn làm chủ khay màu của mình từ những bước vỡ lòng nhất để không còn loay hoay mỗi khi cầm cọ nữa.

Các cách pha màu nước cơ bản phổ biến nhất cho người mới bắt đầu

Có 3 màu sắc cơ bản nhất trong hội họa là: Đỏ, vàng và xanh dương. Các màu sắc thứ cấp khác đều được tạo ra từ việc trộn các màu gốc này. Để dễ làm quen, chúng ta thường phân chia việc phối màu thành 3 cách pha màu cơ bản và phổ biến sau đây:

Pha màu trừ

Đây là nguyên tắc dựa trên việc kết hợp các màu sắc với nhau và “trừ đi” một màu sắc cơ bản nào đó để tạo ra một màu sắc khác. Với chất liệu màu nước, hạt màu vốn có tính chất hấp thụ ánh sáng. Khi bạn muốn một tone màu ngả hẳn về một hướng nhất định, bạn sẽ lấy bớt (trừ đi) lượng hạt màu của tone đối địch để sắc màu chủ đạo chiếm ưu thế rõ rệt hơn.

*Ví dụ: Để pha được màu xanh lá cây, bạn sẽ cần trộn màu vàng và xanh lơ. Nếu muốn có màu xanh đậm và mát hơn, bạn chỉ cần bỏ đi một chút màu vàng (trừ bớt sắc vàng). Tương tự khi pha màu xanh dương, hãy kết hợp màu cánh sen với màu xanh lơ, và để màu xanh dương được đậm đà hơn, bạn hãy lấy ít đi một chút màu cánh sen trong lúc trộn.

Pha màu bù

Ngược lại với pha màu trừ, pha màu bù được tiến hành khi pha các màu cơ bản với nhau, sau đó “bù” thêm một màu khác để đạt được màu sắc mong muốn và tạo ra hiệu ứng tương phản. Việc bù thêm màu này giúp bạn dễ dàng điều chỉnh sắc độ đậm nhạt cũng như độ ấm lạnh của hỗn hợp ngay trên khay.

*Ví dụ: Để pha được màu cam, bạn lấy một lượng màu đỏ và màu vàng cân bằng để hòa vào với nhau. Nếu muốn tone màu cam đậm và ấm hơn, bạn chỉ cần bù thêm một chút màu đỏ vào. Ngược lại, nếu muốn màu cam nhạt và sáng hơn, bạn chỉ cần thực hiện ngược lại bằng cách bù thêm sắc vàng hoặc thêm nước sạch vào hỗn hợp.

Pha màu theo công thức

Đối với pha màu theo công thức, đây là cách pha màu nước cơ bản mà bạn chỉ cần áp dụng những công thức có sẵn trong bảng phối màu để cho ra được màu sắc mình mong muốn. Khi áp dụng cách này, bạn không cần phải tự mò mẫm từ đầu mà chỉ cần làm theo tỷ lệ chuẩn của các tone màu thông dụng. Tuy nhiên, bạn cần phải để ý đến mức độ thêm của mỗi màu cũng như lượng nước sạch hòa vào để có thể cho ra được những màu sắc có độ chuẩn nhất.

Xem thêm: Lớp học vẽ màu nước từ cơ bản đến nâng cao

Bảng pha màu nước và công thức chi tiết cho từng tone màu

Để tiện tra cứu khi vẽ tranh hàng ngày, bạn có thể lưu lại ngay bảng pha màu nước cơ bản dưới đây. Đây là những gam màu thông dụng nhất, giúp bạn dễ dàng tạo nên một bảng trộn màu nước phong phú và sở hữu một bảng pha màu nước đẹp của riêng mình mà không cần tốn tiền mua quá nhiều tuýp màu đơn lẻ:

Các tone màu xanh lá và xanh dương

• Màu xanh lá cây tươi: Bạn chỉ cần trộn đều màu vàng và màu xanh dương theo tỷ lệ cân bằng 1:1.
• Màu xanh nõn chuối (lá non): Bạn trộn màu vàng và màu xanh dương nhưng cho lượng màu vàng nhiều hơn hẳn (tỷ lệ khoảng 7:3 hoặc 8:2). Sắc vàng vượt trội sẽ giúp màu xanh có độ tươi rực, rất hợp để vẽ lá cây non đón nắng.
• Màu xanh rêu / xanh quân đội: Đầu tiên bạn pha màu vàng và xanh dương để ra màu xanh lá cây trước, sau đó chấm thêm một chút xíu màu đỏ hoặc màu nâu đất vào. Sắc đỏ hoặc nâu sẽ làm dịu độ tươi của xanh lá, giúp màu trầm đậm xuống thành màu rêu già.
• Màu xanh ngọc tươi: Bạn trộn màu xanh dương với một chút màu xanh lá cây, sau đó muốn trong veo thì hòa thêm nhiều nước để tạo màu trong vắt như nước biển.
• Màu xanh mint (xanh bạc hà nhẹ nhàng): Lấy màu xanh ngọc vừa pha ở trên, hòa loãng với thật nhiều nước sạch để màu nhạt hẳn đi thành tone pastel dịu mát.
• Màu xanh lá cây đậm (xanh rừng già): Trộn màu xanh dương và màu vàng nhưng cho lượng xanh dương nhiều hơn (tỷ lệ 6:4 hoặc 7:3).
• Màu xanh navy (xanh lam đậm): Lấy màu xanh dương nguyên bản từ ô màu gốc, chấm thêm một chút xíu màu nâu đất hoặc màu tím đậm để sắc xanh sâu thẳm lại.

Các tone màu đỏ, hồng và cam

• Màu hồng tươi / hồng baby: Đối với màu nước chuyên nghiệp, bí kíp ở đây là hãy lấy màu đỏ nguyên bản rồi hòa loãng với thật nhiều nước sạch. Càng nhiều nước thì màu hồng lên giấy sẽ càng nhẹ nhàng, thơ mộng và trong veo mà không cần dùng đến màu trắng.
• Màu hồng cánh sen: Bạn trộn màu đỏ với một chút xíu màu xanh dương theo tỷ lệ khoảng 9:1 hoặc 8:2, sau đó hòa loãng với nước sạch.
• Màu hồng đào ngọt ngào: Bạn lấy màu hồng tươi (đỏ pha nhiều nước), chấm thêm một chút xíu màu vàng ấm vào để tạo độ rạng rỡ, ấm áp.
• Màu đỏ đô / đỏ rượu vang: Lấy màu đỏ tươi làm chủ đạo, trộn thêm một chút xíu màu xanh dương hoặc màu tím đậm theo tỷ lệ 8:2 để màu đỏ trầm và sang trọng hơn.
• Màu cam tươi rực rỡ: Kết hợp màu đỏ và màu vàng theo tỷ lệ đồng đều 1:1.
• Màu cam đào / cam sữa: Trộn màu vàng với màu đỏ theo tỷ lệ 7:3 hoặc 8:2 (lượng màu vàng nhiều hơn), sau đó hòa thêm nhiều nước để màu dịu mắt.
• Màu đỏ cam (màu gạch): Trộn màu đỏ với màu vàng theo tỷ lệ 7:3 (lượng đỏ nhiều hơn để màu có độ rực ấm).

Các tone màu tím

• Màu tím tươi: Kết hợp màu đỏ và màu xanh dương theo tỷ lệ bằng nhau 1:1.
• Màu tím đậm / tím than: Kết hợp màu đỏ và màu xanh dương nhưng cho lượng màu xanh dương nhiều hơn hẳn (tỷ lệ 3:7 hoặc 2:8).
• Màu tím hồng / tím sen: Kết hợp màu đỏ và màu xanh dương nhưng cho lượng màu đỏ nhiều hơn (tỷ lệ 7:3).
• Màu tím lavender (tím hoa oải hương): Lấy màu tím tươi vừa pha, hòa tan với thật nhiều nước sạch cho màu nhạt đi, tạo cảm giác lãng mạn, nhẹ nhàng.

Các tone màu vàng, màu nâu và màu da người

• Màu vàng chanh: Lấy màu vàng nguyên bản, chấm một đầu cọ cực kỳ nhỏ màu xanh lá cây vào để màu vàng chuyển sang tone mát và sáng hơn.
• Màu vàng nghệ / vàng mù tạt: Lấy màu vàng nguyên bản, chấm thêm một chút xíu màu nâu đất hoặc màu đỏ để sắc vàng trầm ấm lại.
• Màu nâu đất tự nhiên: Bạn hãy pha màu đỏ + màu xanh lá cây, hoặc màu cam + màu xanh dương theo tỷ lệ 1:1. Hai màu này sẽ tự động trung hòa thành một màu nâu đất rất đẹp và nịnh mắt.
• Màu xám tro / xám khói: Trộn màu xanh dương đậm với màu nâu đất theo tỷ lệ 1:1 rồi hòa loãng với nhiều nước sạch. Màu xám tự pha này rất trong, dùng để vẽ mây hoặc đổ bóng vật thể cực kỳ đỉnh.
• Màu đen tuyền: Vẫn là công thức xanh dương đậm + màu nâu đất ở trên, nhưng bạn dùng cực kỳ ít nước để hỗn hợp màu thật đậm đặc. Bạn sẽ thu được một sắc tối sâu thẳm, thay thế hoàn hảo cho màu đen tuýp giúp bài vẽ không bị lì và chết màu.
• Màu kem / màu be: Hòa loãng màu vàng với thật nhiều nước để tạo tone vàng siêu nhạt, sau đó chấm một đầu cọ xíu siêu màu đỏ vào để tạo độ ấm nhẹ.
• Màu da người sáng: Trộn màu vàng và màu đỏ theo tỷ lệ 2:1 để tạo thành một màu cam nhạt, sau đó hòa thật nhiều nước sạch vào cho đến khi màu nhạt hẳn đi thành màu da. Nếu muốn da hồng hào, bạn chấm thêm một xíu màu đỏ hoặc hồng vào; nếu muốn da ngăm rám nắng, bạn trộn thêm một chút màu nâu đất vào hỗn hợp.

Những sai lầm cần tránh để bức tranh không bị bẩn màu

Khi thực hành trộn màu nước tại nhà, bạn cần tuyệt đối tránh những lỗi sai phổ biến dưới đây để bức tranh của mình luôn sạch sẽ và giữ được độ bền theo thời gian:

• Tuyệt đối không trộn màu nước với sơn dầu hay màu acrylic: Sơn dầu làm từ gốc dầu, còn màu nước dùng dung môi là nước sạch. Theo nguyên lý hóa học tự nhiên, dầu và nước hoàn toàn kỵ nhau và không bao giờ hòa tan được vào nhau. Nếu bạn cố tình trộn lẫn sơn dầu hoặc màu acrylic vào màu nước, hỗn hợp màu sẽ lập tức bị vón thành các cục lớn lem nhem, không thể bám được vào giấy vẽ và phá hủy hoàn toàn cây cọ yêu thích của bạn.
• Hạn chế lạm dụng màu trắng tuýp có sẵn: Việc pha thêm màu trắng dạng tuýp (như màu poster trắng, màu gouache trắng) vào hỗn hợp màu nước sẽ làm màu bị đục, bết, mất đi độ thấu quang tự nhiên của tranh. Trong màu nước, “màu trắng” đẹp nhất chính là màu của nền giấy vẽ. Hãy tập thói quen vẽ chừa các khoảng trống giấy trắng ra để diễn tả ánh sáng mặt trời hoặc bọt sóng biển.
• Trộn quá 3 màu cùng một lúc trên khay: Để giữ cho màu sắc luôn trong trẻo và rực rỡ, bạn chỉ nên trộn từ 2 đến 3 màu với nhau là tối đa. Đừng bao giờ nhồi nhét trộn quá nhiều màu một lúc trên khay pha màu vì việc đó sẽ khiến các hạt sắc tố bị hỗn loạn, kết quả thu được sẽ luôn là một màu xám xịt bẩn thỉu và bết dính.

Xem thêm: Màu Acrylic khác gì màu nước? Loại nào dễ vẽ và hợp với bạn?

Lời kết

Pha màu nước không có những công thức cố định, mà là hành trình của sự quan sát, thử nghiệm và sáng tạo. Chỉ cần nắm vững những nguyên lý cơ bản, bạn hoàn toàn có thể tự tin tạo nên những gam màu phù hợp với ý tưởng của riêng mình. Hy vọng những chia sẻ từ giáo viên bộ môn Màu nước tại Mỹ Thuật Bụi sẽ giúp bạn hiểu màu sắc rõ hơn và thêm cảm hứng trên hành trình hội họa sắp tới.