Hướng dẫn các cách pha màu nước cơ bản cho người mới bắt đầu

Màu nước có một cái hay là sự ngẫu hứng và trong trẻo của những vệt màu loang. Thế nhưng với những bạn mới tập vẽ, việc kiểm soát khay màu không hề dễ dàng chút nào, cứ trộn vài màu vào nhau là tranh lại bị đục bẩn và xỉn đi. Thực ra, chỉ cần bạn hiểu được vài nguyên lý căn bản, biết cách điều chỉnh lượng nước và áp dụng cách pha màu nước đúng chuẩn, mọi thứ sẽ trở nên đơn giản hơn rất nhiều. Mỹ Thuật Bụi sẽ giúp bạn biết cách pha màu nước từ những bước vỡ lòng nhất để không còn loay hoay mỗi khi cầm cọ nữa.

Nguyên lý phối màu căn bản cho người mới bắt đầu

Có 3 màu sắc cơ bản nhất (màu gốc) trong mỹ thuật là: Đỏ, Vàng và Xanh dương. Từ 3 màu gốc này, các bạn có thể tự tay trộn ra các màu thứ cấp (cam, tím, xanh lá) và màu tam cấp.

Nguyên lý pha màu trừ

Đây là nguyên tắc dựa trên việc kết hợp các màu sắc với nhau và “trừ đi” năng lượng phản xạ ánh sáng của một tone màu nào đó để tạo ra một màu sắc khác trầm hơn hoặc ngả hẳn về một hướng nhất định.

*Ví dụ: Để pha màu xanh lá cây, bạn trộn màu vàng và xanh dương. Nếu muốn sắc xanh này đậm và mát hơn, bạn chỉ cần giảm bớt (trừ đi) tỷ lệ hạt màu vàng trong hỗn hợp.

Nguyên lý pha màu bù

Ngược lại với pha màu trừ, pha màu bù được tiến hành khi bạn chủ động “bù” thêm một màu khác vào hỗn hợp màu sẵn có để đạt được độ ấm lạnh hoặc tương phản mong muốn ngay trên khay.

*Ví dụ: Để pha màu cam, bạn lấy một lượng màu đỏ và màu vàng cân bằng để hòa vào với nhau. Nếu muốn tone màu cam đậm và ấm hơn, bạn chỉ cần bù thêm một chút màu đỏ vào.

Pha màu theo công thức và mã sắc tố

Đây là cách bạn áp dụng những tỷ lệ có sẵn trên vòng tròn màu sắc để cho ra được gam màu chính xác. Tuy nhiên, thay vì học vẹt công thức, bạn cần hiểu về mã sắc tố (pigment) của từng tuýp màu. Một tuýp màu nước nguyên bản chỉ nên chứa 1 sắc tố duy nhất. Trộn càng nhiều tuýp màu chứa đa sắc tố với nhau thì hỗn hợp thu được trên khay sẽ càng dễ bị xỉn và chết màu.

Các bước chuẩn bị khay màu và nước sạch trước khi vẽ

Đây là những thói quen thực hành cực kỳ quan trọng được các họa sĩ áp dụng để bảo vệ các vùng màu không bị nhiễm bẩn chéo:

• Bắt đầu với một bảng màu sạch: Hãy luôn làm sạch khu vực pha màu của khay trước khi vẽ một bức tranh mới. Việc này giúp bạn nhìn rõ các màu mình đang cố gắng pha trộn và giảm nguy cơ làm đục hỗn hợp màu mới với các cặn màu cũ.
• Sử dụng hai bình đựng nước khi vẽ tranh: Hộp chứa nước thứ nhất chuyên dùng để rửa cọ giữa các lần đổi màu trực tiếp, bình nước thứ hai chứa nước sạch để tráng cọ và lấy nước sạch pha loãng màu.
• Làm mềm màu dạng tuýp đã khô: Nếu bạn bóp màu tuýp ra khay và để khô lại, hãy xịt một chút nước sạch lên các ô màu khoảng 15 phút trước khi vẽ. Điều này giúp làm mềm sơn, cọ dễ nhặt màu hơn và không bị lấy quá nhiều nước làm loãng vũng màu.

Xem thêm: Hướng dẫn cách tô màu nước đẹp cho người mới bắt đầu

Bảng pha màu nước và công thức cho từng màu thông dụng

Để tiện tra cứu khi vẽ tranh hàng ngày, bạn có thể lưu lại ngay bảng pha màu nước cơ bản dưới đây để tự tạo một bảng phối màu nước chuẩn cho riêng mình mà không cần tốn tiền mua quá nhiều tuýp màu đơn lẻ:

Xem thêm: Các cặp màu tương phản trong mỹ thuật và cách ứng dụng

Các tone màu xanh lá và xanh dương

• Màu xanh lá cây tươi: Trộn đều màu vàng và màu xanh dương theo tỷ lệ cân bằng 1:1.
• Màu xanh nõn chuối (lá non): Trộn màu vàng và màu xanh dương nhưng cho lượng màu vàng nhiều hơn hẳn. Sắc vàng vượt trội sẽ giúp màu xanh có độ tươi rực, rất hợp để vẽ lá cây non đón nắng.
• Màu xanh rêu / xanh quân đội: Đầu tiên bạn pha ra màu xanh lá cây trước, sau đó chấm thêm một chút xíu màu đỏ hoặc màu nâu đất vào để làm dịu độ tươi, giúp màu trầm đậm xuống thành màu rêu già tự nhiên.
• Màu xanh ngọc và xanh mint: Trộn màu xanh dương với một chút màu xanh lá cây để ra màu xanh ngọc. Nếu muốn chuyển thành tone xanh mint pastel dịu mát, hãy hòa loãng hỗn hợp này với thật nhiều nước sạch.

Các tone màu đỏ, hồng và cam

• Màu hồng baby trong veo: Đối với chất liệu màu nước, bí kíp tối thượng là tuyệt đối không dùng màu trắng tuýp. Bạn chỉ cần lấy màu đỏ nguyên bản rồi hòa loãng với thật nhiều nước sạch. Độ thấu quang của nền giấy trắng chiếu qua lớp màu loãng sẽ tạo ra sắc hồng trong trẻo nhất.
• Màu hồng đào ngọt ngào: Bạn lấy màu hồng tươi vừa pha ở trên, chấm thêm một chút xíu màu vàng ấm vào để tạo độ rạng rỡ.
• Màu đỏ đô / đỏ rượu vang: Lấy màu đỏ tươi làm chủ đạo, trộn thêm một chút xíu màu xanh dương hoặc màu tím đậm để sắc đỏ trầm và sang trọng hơn.
• Màu cam tươi: Kết hợp màu đỏ và màu vàng theo tỷ lệ đồng đều 1:1.

Các tone màu tím

• Màu tím tươi: Kết hợp màu đỏ và màu xanh dương theo tỷ lệ bằng nhau 1:1.
• Màu tím đậm / tím than: Kết hợp màu đỏ và màu xanh dương nhưng cho lượng màu xanh dương nhiều hơn hẳn (tỷ lệ 3:7 hoặc 2:8).
• Màu tím hồng / tím sen: Kết hợp màu đỏ và màu xanh dương nhưng cho lượng màu đỏ nhiều hơn (tỷ lệ 7:3).
• Màu tím lavender (tím hoa oải hương): Lấy màu tím tươi vừa pha, hòa tan với thật nhiều nước sạch cho màu nhạt đi, tạo cảm giác lãng mạn, nhẹ nhàng.

Các tone màu vàng, màu nâu và màu da người

• Màu vàng chanh: Lấy màu vàng nguyên bản, chấm một đầu cọ cực kỳ nhỏ màu xanh lá cây vào để màu vàng chuyển sang tone mát và sáng hơn.
• Màu vàng nghệ / vàng mù tạt: Lấy màu vàng nguyên bản, chấm thêm một chút xíu màu nâu đất hoặc màu đỏ để sắc vàng trầm ấm lại.
• Màu nâu đất tự nhiên: Bạn hãy pha màu đỏ + màu xanh lá cây, hoặc màu cam + màu xanh dương theo tỷ lệ 1:1. Hai màu này sẽ tự động trung hòa thành một màu nâu đất rất đẹp và nịnh mắt.
• Màu xám tro / xám khói: Trộn màu xanh dương đậm với màu nâu đất rồi hòa loãng với nhiều nước sạch. Màu xám tự pha này rất trong, dùng để vẽ mây hoặc đổ bóng vật thể cực kỳ đỉnh.
• Màu đen tuyền: Vẫn là công thức xanh dương đậm + màu nâu đất ở trên, nhưng bạn dùng cực kỳ ít nước để hỗn hợp màu thật đậm đặc. Bạn sẽ thu được một sắc tối sâu thẳm, thay thế hoàn hảo cho màu đen tuýp giúp bài vẽ không bị lì và chết màu.
• Màu kem / màu be: Hòa loãng màu vàng với thật nhiều nước để tạo tone vàng siêu nhạt, sau đó chấm một đầu cọ xíu siêu màu đỏ vào để tạo độ ấm nhẹ.
• Màu da người sáng: Trộn màu vàng và màu đỏ để tạo thành một màu cam nhạt, sau đó hòa thật nhiều nước sạch vào cho đến khi màu nhạt hẳn đi thành màu da. Nếu muốn da hồng hào, bạn chấm thêm một xíu màu đỏ, nếu muốn da ngăm rám nắng, bạn trộn thêm một chút màu nâu đất vào hỗn hợp.

Xem thêm:

• Tranh tô màu đẹp và dễ thực hành giúp bạn luyện phối màu, kiểm soát sắc độ và làm quen với các gam màu cơ bản.
• Hướng dẫn cách pha màu da người chuẩn tone

Mẹo thực hành pha màu trực tiếp trên giấy và kiểm soát nước

Để bức tranh lên màu tự nhiên và sống động, bạn có thể áp dụng các mẹo nhỏ sau trong lúc vẽ:

• Pha màu trực tiếp trên tranh: Thay vì trộn đều mọi thứ trên khay, bạn có thể cho các màu sắc tự hòa quyện ngay trên mặt giấy ướt. Kỹ thuật này tận dụng tính chất linh hoạt của màu nước để tạo ra những chuyển tiếp mềm mại, tự nhiên.
• Không trộn màu quá kỹ: Khi pha các màu với nhau trên khay, chỉ cần một vài đường quẹt nhanh bằng cọ là đủ, không cần trộn đều như trộn bột làm bánh để các vệt sắc tố giữ được độ tươi mới khi lên giấy.
• Thử màu trên một mảnh giấy vụn: Hãy chuẩn bị một mảnh giấy vẽ màu nước vụn đặt bên cạnh bức tranh chính. Quẹt thử màu đã pha lên đó để kiểm tra sắc độ đậm nhạt trước khi đặt bút vẽ chính thức.
• Sử dụng bảng màu hạn chế: Người mới tập vẽ nên tự giới hạn bản thân chỉ sử dụng từ 3 đến 4 màu chủ đạo trong một bức tranh thay vì ôm đồm quá nhiều màu, giúp tổng thể bức tranh luôn có sự hài hòa và không bị nhòe bẩn.
• Tạo một nhật ký pha màu: Bạn nên chuẩn bị một cuốn sổ nhỏ để quẹt thử các tổ hợp màu tự pha, ghi lại tên hoặc mã sắc tố đi kèm để làm tài liệu tham khảo, giúp ghi nhớ công thức cho những bức tranh sau.

Xem thêm: Màu Acrylic khác gì màu nước? Loại nào dễ vẽ và hợp với bạn?

Khai phá tư duy phối màu chuẩn cùng Mỹ Thuật Bụi

Chọn được màu vẽ ưng ý mới chỉ là bước khởi đầu. Để thực sự làm chủ được chất liệu đầy kiêu kỳ này, bạn cần có một lộ trình thực hành bài bản từ kỹ thuật kiểm soát nước, kỹ thuật loang màu cho đến kỹ thuật đi nét chi tiết.

Tại trung tâm dạy vẽ Mỹ Thuật Bụi, các lớp học vẽ màu nước từ cơ bản đến nâng cao được thiết kế bài bản, chia nhỏ lộ trình từ cơ bản đến nâng cao để phù hợp tuyệt đối với học viên mọi lứa tuổi, giúp bạn nhanh chóng giải phóng tư duy màu sắc dưới sự hướng dẫn trực tiếp từ các giáo viên giàu kinh nghiệm.

Mời bạn để lại thông tin tư vấn ở biểu mẫu cuối bài viết để nhận ngay lộ trình học vẽ phù hợp nhất với mình nhé!

Lời kết

Hy vọng những chia sẻ thực tế từ đội ngũ giáo viên bộ môn Màu nước tại Mỹ Thuật Bụi sẽ giúp bạn hiểu rõ bản chất của màu sắc và biết cách pha màu nước sao cho đúng. Chỉ cần kiên trì thực hành và tự tay thử nghiệm thật nhiều, việc phối màu sẽ sớm trở thành một phản xạ tự nhiên của đôi tay. Chúc bạn sẽ có những trải nghiệm vẽ tranh thật vui và sở hữu những tác phẩm của riêng mình!