Bức tranh “Thiếu nữ bên hoa huệ” không chỉ là tác phẩm để đời của họa sĩ Tô Ngọc Vân mà còn được vinh danh là một trong những biểu tượng rực rỡ nhất của nền mỹ thuật Việt Nam thế kỷ 20. Vượt qua giới hạn của một bức chân dung thông thường, tác phẩm là sự kết tinh hoàn hảo giữa kỹ thuật sơn dầu phương Tây và tâm hồn, cốt cách thanh lịch của con người Á Đông.
Vẻ đẹp nghệ thuật: Sự giao thoa giữa phương tây và linh hồn Hà thành
Được sáng tác vào năm 1943, kiệt tác sơn dầu này khắc họa chân dung một thiếu nữ Hà thành trong tà áo dài trắng thướt tha bên bình hoa huệ tây (hay còn gọi là hoa loa kèn).
- Tác giả: Danh họa Tô Ngọc Vân (1906 – 1954).
- Năm sáng tác: 1943.
- Chất liệu: Sơn dầu.
- Chủ đề: Chân dung thiếu nữ và tĩnh vật.
Bố cục và nhịp điệu hình khối tinh tế
Nhìn tổng thể, dáng ngồi của cô gái cùng các chi tiết xung quanh tạo thành một hệ thống đường cong mềm mại, uyển chuyển. Tư thế nghiêng đầu nhẹ nhàng, cánh tay phải vuốt nhẹ làn tóc hướng về phía trái (phía của trái tim), trong khi tay trái đỡ lấy đóa hoa tạo nên một nhịp điệu hình thể vô cùng ý nhị. Điểm nhấn độc đáo nằm ở vùng ót cổ cao thanh tú được ánh sáng rọi chiếu, biểu đạt nét xuân sắc nồng nàn nhưng vẫn đầy kín đáo, e ấp.
Nghệ thuật xử lý màu sắc và ánh sáng
Dưới góc độ chuyên môn, tác phẩm mang đậm phong cách Hậu Ấn tượng (Post-Impressionism) của phương Tây nhưng lại thấm đẫm tinh thần Indochine. Họa sĩ Tô Ngọc Vân đã sử dụng một bảng màu tối giản nhưng cực kỳ duy sắc. Tà áo dài trắng không đơn điệu mà hòa quyện tinh tế với tông vàng kem ấm áp của không gian và sắc xanh dịu nhẹ của lá hoa. Ánh sáng trong tranh lan tỏa tự nhiên từ phải sang trái, tạo nên những mảng sáng tối mềm mại, làm toát lên một nét buồn vương vấn, lãng mạn và đầy chiều sâu tâm tư.
Biểu tượng văn hóa tao nhã
Xa hơn một bức họa thiếu nữ, tác phẩm còn tôn vinh nét văn hóa tao nhã lâu đời của người dân xứ Kinh Kỳ: Thú chơi hoa loa kèn trắng – loài hoa đặc trưng, kiêu kỳ chỉ nở rộ duy nhất vào khoảng cuối tháng 3, đầu tháng 4 hàng năm tại Hà Nội.
Câu chuyện về danh họa Tô Ngọc Vân và “Nàng Thơ” trong tranh
Họa sĩ Tô Ngọc Vân (tốt nghiệp Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương khóa II, giai đoạn 1926 đến 1931) là gương mặt ưu tú bậc nhất của hội họa Việt Nam giai đoạn trước năm 1945. Tài năng kiệt xuất của ông đã được khẳng định vững chắc qua câu bình phẩm dân gian nổi tiếng trong giới nghệ thuật: “Nhất Trí, nhì Vân, tam Lân, tứ Cẩn“ (bộ tứ nghiêm cẩn của nền mỹ thuật Việt).
Ít ai biết rằng, nguyên mẫu làm nên cái hồn đài các cho bức tranh chính là cô Sáu, em gái ruột của họa sĩ. Với gương mặt thanh tú, hàng lông mày nét phượng cùng phong thái thanh lịch chuẩn mực của con gái Hà Nội xưa, bà chính là “nàng thơ” xuất hiện trong nhiều tác phẩm đỉnh cao khác của ông như Thiếu nữ bên hoa sen. Đồng thời, bà cũng là người mẫu quen thuộc được các danh họa cùng thời như Nguyễn Gia Trí, Trần Văn Cẩn hay Lương Xuân Nhị vô cùng trân quý.
Xem thêm: Tô Ngọc Vân – Người họa sĩ thả hồn dân tộc vào tranh
Số phận thăng trầm của một bảo vật mỹ thuật Quốc Gia
Là một báu vật vô giá của nền hội họa nước nhà, thế nhưng số phận thực tế của bức tranh “Thiếu nữ bên hoa huệ” lại trải qua rất nhiều biến động thăng trầm, cho đến nay vẫn là một dấu hỏi lớn đối với giới mộ điệu.
- Giai đoạn hoàng kim: Sau khi ra đời, bức tranh từng nằm trong bộ sưu tập lừng lẫy của ông Đức Minh (tên thật là Bùi Đình Thản), nhà sưu tập tranh danh tiếng và uy tín bậc nhất Việt Nam thế kỷ 20.
- Biến cố thất lạc: Sau khi ông Đức Minh qua đời, vào những năm cuối thế kỷ 20, các con của ông đã nhượng lại bức tranh cho nhà sưu tập Hà Thúc Cần với giá khoảng 15.000 USD. Sau đó, tác phẩm này đã được bán ra nước ngoài, gây nên niềm tiếc nuối vô hạn cho giới hội họa trong nước.
- Thực trạng hiện tại theo các nguồn chính thống: Một phiên bản chép lại (tranh sao chép) của tác phẩm từng được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, nhưng từ sau năm 1990, phiên bản này đã bị gỡ bỏ trong nỗ lực chỉ treo tranh bản chính của Bảo tàng. Hiện nay, theo một số nguồn tin từ gia đình cố họa sĩ và các nhà nghiên cứu, bản gốc của bức tranh được cho là đã quay trở về Việt Nam và đang được lưu giữ bảo mật trong bộ sưu tập tư nhân của một nhà sưu tập kín tiếng tại Hà Nội. Tuy nhiên, do nạn tranh giả làm lũng đoạn thị trường, tung tích chính xác của bảo vật này vẫn chưa bao giờ được công bố chính thức.
Giá trị của kiệt tác “Thiếu nữ bên hoa huệ” trong đời sống nghệ thuật
Dù bản gốc đang lưu lạc hay được giữ kín, “Thiếu nữ bên hoa huệ” đã bước ra khỏi không gian bảo tàng để trở thành một biểu tượng văn hóa đại chúng. Trong thiết kế nội thất và phong thủy đương đại, hình ảnh thiếu nữ ngồi bên hoa huệ tây mang ý nghĩa tôn vinh vẻ đẹp thanh cao, mang lại sự cân bằng năng lượng, xua tan mệt mỏi và gợi mở sự bình an cho không gian sống.
Việc thưởng thức, phân tích hay tự tay tái hiện lại những mảng màu, đường nét của kiệt tác này luôn là bài học vỡ lòng tuyệt vời nhất cho những ai muốn thấu hiểu sâu sắc về nghệ thuật hình họa phối cảnh và tư duy duy sắc của các bậc thầy Đông Dương.
(Theo nguồn: Sưu tầm)
Không một rào cản nào có thể ngăn chúng ta chinh phục ước mơ của chính mình. Hãy để Bụi giúp bạn rút ngắn con đường chạm đến đam mê hội họa nhé!
Đăng ký khóa học để nhận ngay ưu đãi hấp dẫn trong hôm nay nha bạn ơi!
tìm kiếm tin bài
Bài viết mới nhất
“Nàng Thơ” của lớp hình họa
10/07/2017
3 QUAN NIỆM SAI LẦM VỀ VIỆC XEM TRANH
07/02/2017
Bụi và những ngày mộng mơ – Phương Nhung
23/04/2017
BỤI XƯỞNG – ĐẶC BIỆT HƠN CẢ MỘT LỚP HỌC VẼ
21/11/2021
