Vẽ mắt người

Hướng dẫn Vẽ mắt người

Vẽ mắt là một trong những bước vô cùng quan trọng khi vẽ tranh chân dung. Mắt không chỉ là một bộ phận trên khuôn mặt, mà nó còn là “cửa sổ tâm hồn”, nơi thể hiện được cảm xúc, suy tư của nhân vật.

Đối với người vẽ, việc nắm bắt được biểu cảm và chiều sâu khi vẽ mắt sẽ giúp bức tranh trở nên sống động và có hồn hơn. Hôm nay Mỹ thuật Bụi sẽ hướng dẫn các bạn cách vẽ mắt chi tiết theo từng bước, để bạn có thể dễ dàng nắm bắt và thực hành nhé!

Dụng cụ cần chuẩn bị

Để thực hiện đủ 8 bước theo hướng dẫn, cần chuẩn bị các dụng cụ sau trước khi bắt đầu:

• Bút chì HB: Phác thảo và các vùng sáng.
• Bút chì 2B: Đổ bóng cơ bản và vùng trung tính.
• Bút chì 3B hoặc 4B: Tròng đen, lông mi và các vùng tối sâu nhất.
• Tẩy cục thông thường: Xóa lưới phác thảo và chỉnh viền.
• Tẩy nhào hoặc bút xóa gel: Lấy lại điểm sáng trong tròng đen sau khi đã tô màu tối.
• Bút chì chuốt thật nhọn: Vẽ từng sợi lông mi mảnh và sắc nét.

Không dùng bút chì quá 6B vì khó kiểm soát và dễ bị nhòe sang vùng sáng.

Cách vẽ mắt đẹp đơn giản chi tiết từng bước

Vẽ mắt đẹp bằng bút chì cần thực hiện theo 8 bước: dựng lưới tỷ lệ, phác phom lông mày, tạo hình con mắt, vẽ tròng đen và đồng tử, dựng cạnh trên và cạnh dưới, vẽ mí mắt và bọng mắt, lên chi tiết lông mày, và hoàn thiện lông mi tạo chiều sâu. Toàn bộ quá trình thực hiện bằng bút chì HB đến 4B, tẩy mềm và bút chì chuốt nhọn.

Bước 1: Chia tỉ lệ bố cục trước khi vẽ

Vẽ một đường lưới gồm 5 cột và 4 hàng lên mặt giấy bằng nét chì nhẹ tay. Lưới này giúp xác định chính xác vị trí của từng bộ phận mắt theo đúng tỷ lệ, tránh tình trạng mắt bị lệch hoặc không cân đối sau khi vẽ xong.

Toàn bộ lưới sẽ được tẩy bỏ sau khi phác thảo xong, vì vậy chỉ cần vẽ đủ nhẹ để thấy mà không để lại dấu ấn sâu trên giấy.

Đây là bước nhiều người bỏ qua nhất và cũng là nguyên nhân phổ biến nhất khiến mắt vẽ ra bị lệch hoặc hai mắt không đều nhau.

Bước 2: Vẽ phom lông mày

Vẽ phom lông mày kéo dài từ cột 1 đến cột 5 theo trục ngang. Lông mày không phải đường thẳng mà có độ cong nhẹ, phần đầu lông mày thường dày hơn phần đuôi.

Ở bước này chỉ phác hình dạng tổng thể, chưa vẽ chi tiết từng sợi lông. Chi tiết từng sợi sẽ được thực hiện ở Bước 7 sau khi đã có toàn bộ cấu trúc mắt.

Bước 3: Xác định hình dạng mắt

Lấy một điểm tại cột 4 làm đầu mắt và một điểm giữa cột 2 làm đuôi mắt. Cạnh trên mắt nằm trên hàng 2, cạnh dưới nằm tại hàng 3. Nối các điểm bằng đường cong mềm để tạo hình viên hạnh nhân cho con mắt.

Cạnh trên mắt cong nhiều hơn cạnh dưới. Đây là chi tiết tạo ra sự khác biệt giữa mắt trông tự nhiên và mắt trông cứng, vì trong thực tế mí mắt trên có độ cong rõ hơn mí dưới ở phần lớn mọi người.

Bước 4: Vẽ tròng đen và đồng tử của mắt

Vẽ tròng đen bằng khoảng 2/3 hình tròn, phần còn lại bị che bởi mí mắt trên. Bên trong tròng đen vẽ thêm một hình tròn nhỏ hơn cho đồng tử. Chừa một vùng nhỏ hình bầu dục không tô màu để tạo điểm sáng.

Điểm sáng nên nằm ở vị trí cố định, thường là góc trên bên trái hoặc phải của tròng đen. Nếu vẽ hai mắt trong cùng một bức tranh, điểm sáng của cả hai mắt phải nằm cùng phía để ánh sáng trông nhất quán. Đây là chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn đến cảm giác tự nhiên của bức vẽ.

Kỹ thuật vẽ tròng đen có chiều sâu: Không tô đồng đều một màu. Vùng tối nhất nằm sát mí trên vì đây là nơi mí mắt che bóng. Màu nhạt dần xuống phía dưới tròng đen để tạo hiệu ứng chiều sâu thực tế.

Bước 5: Vẽ cạnh trên và cạnh dưới mắt

Từ đuôi mắt phác một đường mờ lên trên kéo dài đến đầu mắt để tạo độ dày cho cạnh trên. Tiếp theo phác một đường nhẹ bên dưới nối đến góc đầu mắt để tạo cạnh dưới. Hai đường này xác định độ dày của viền mắt trước khi lên màu chì chính thức.

Bước 6: Vẽ mí mắt và bọng mắt

Từ cạnh trên mắt, vẽ đường mí mắt. Phần mí mắt ở giữa thường mỏng hơn và cong lên, phần đầu mí dày hơn. Độ dày không đều của mí mắt tạo ra cảm giác tự nhiên cho toàn bộ vùng mắt.

Từ cạnh dưới mắt, vẽ một đường cong nhẹ xuống phía dưới để tạo bọng mắt. Bọng mắt kéo dài từ cột 4, độ dày nằm ngay dưới hàng 3 một chút. Bọng mắt cần được vẽ nhạt hơn so với các vùng khác vì đây là vùng sáng trong cấu trúc mắt.

Bước 7: Vẽ chi tiết lông mày 

Tẩy sạch các đường lưới thừa và làm nhạt nét phác thảo trước khi bước vào chi tiết. Chia phần lông mày thành 2 phần theo chiều dọc. Nửa trên vẽ các sợi lông theo hướng từ trên xuống dưới. Nửa dưới vẽ ngược lại từ dưới lên trên. Phần đầu lông mày vẽ thưa và mảnh hơn, phần thân lông mày vẽ đậm dần.

Lông mày không phải những sợi song song đều nhau. Vẽ từng sợi với độ dài và hướng hơi khác nhau, có độ đan xen tự nhiên thì lông mày mới trông thật. Lông mày vẽ đều như kẻ chỉ thường là dấu hiệu rõ nhất của tranh thiếu tự nhiên.

Bước 8: Vẽ lông mi mắt và tạo chiều sâu cho mắt

Chuốt bút chì thật nhọn để vẽ từng sợi lông mi mảnh và sắc. Lông mi trên dài và cong lên, mọc theo hướng từ trong ra ngoài. Lông mi dưới ngắn hơn và thưa hơn. Vẽ các sợi mi đan xen nhau thay vì song song đều đặn.

Dùng bút chì 3B hoặc 4B để tô đậm vùng mi mắt, góc mắt trong và phần tròng đen. Dùng bút chì HB cho phần bọng mắt và cạnh dưới mắt. Sự tương phản giữa vùng tối và vùng sáng là thứ tạo ra chiều sâu và cảm giác mắt có hồn.

Quy tắc 70%: Không cần vẽ đủ mọi sợi lông mi. Não người tự điền thông tin còn thiếu. Vẽ khoảng 70% số sợi mi nhưng vẽ kỹ và đúng hướng sẽ trông tự nhiên hơn vẽ đầy đủ nhưng đều đặn.

Sự khác biệt khi vẽ mắt nam và mắt nữ

Quy trình 8 bước ở trên áp dụng cho cả hai. Điểm khác biệt nằm ở cách xử lý một số chi tiết cụ thể:

Hướng dẫn cách vẽ mắt nam

Lông mày dày hơn, ít cong hơn và thường nằm gần mắt hơn so với mắt nữ. Khi vẽ lông mày nam, các sợi lông được vẽ đậm và dứt khoát hơn, ít chú trọng vào độ mảnh của từng sợi. Lông mi thưa hơn và ít được nhấn nhá chi tiết, vẽ ngắn hơn và không cong nhiều. Bọng mắt ít rõ hơn, tô nhạt để không tạo cảm giác mềm mại. Viền mắt dứt khoát, ít uốn ở phần đuôi mắt.

Hướng dẫn cách vẽ mắt nữ

Lông mày mảnh hơn và cong hơn, phần đuôi lông mày thường vểnh lên nhẹ. Lông mi dài hơn, cong hơn và được vẽ chi tiết nhiều hơn, phần đuôi mi thường dài và cong rõ hơn phần đầu mi. Bọng mắt rõ ràng hơn và được tạo khối bằng bóng nhẹ ở phần dưới. Viền mắt mềm mại hơn, phần đuôi mắt thường kéo dài và uốn nhẹ lên. Điểm sáng trong tròng đen được nhấn mạnh hơn để tạo cảm giác long lanh.

Những lỗi phổ biến khi vẽ mắt và cách khắc phục

Mắt trông phẳng, không có chiều sâu

Nguyên nhân: Tô tròng đen đều một màu từ trên xuống dưới.

Khắc phục bằng cách để vùng tối nhất ở phần trên của tròng đen (nơi bị mí mắt che bóng) và nhạt dần xuống phía dưới. Thêm điểm sáng nếu chưa có hoặc điểm sáng đã bị tô đè.

Lông mi trông cứng như que

Nguyên nhân: Vẽ từng sợi mi dài bằng nhau theo hướng thẳng đứng và song son.

Mỗi sợi mi cần cong nhẹ theo hướng từ trong ra ngoài và có độ dài khác nhau. Sợi ở giữa dài nhất, sợi ở hai góc ngắn hơn. Vẽ đan xen thay vì song song.

Hai mắt không đều nhau

Nguyên nhân: Không dùng lưới tỷ lệ hoặc không kiểm tra lại vị trí tương đối trong quá trình vẽ.

Cách khắc phục là luôn so sánh chiều rộng, chiều cao và khoảng cách giữa hai mắt sau mỗi giai đoạn, không để hoàn thành xong một mắt mới bắt đầu mắt kia.

Điểm sáng bị xóa mất khi tô màu tối

Dùng bút xóa gel hoặc tẩy nhào để lấy lại điểm sáng sau khi đã tô màu.

Cách phòng ngừa là xác định vị trí điểm sáng ngay từ đầu và bảo vệ vùng đó trong suốt quá trình tô màu.

Lông mày trông như được kẻ chỉ

Nguyên nhân: Vẽ các sợi lông mày song song và đều nhau.

Khắc phục bằng cách vẽ từng sợi với hướng và độ dài hơi khác nhau, tạo độ đan xen tự nhiên giữa các sợi thay vì sắp xếp đều đặn.

Những mẹo để vẽ mắt sống động và biểu cảm

Để vẽ đôi mắt có hồn và sống động, hãy lưu ý các mẹo sau khi vẽ nhé:

• Quan sát ánh sáng thực tế trước khi vẽ: Vẽ mắt từ trí nhớ thường cho kết quả kém chân thực hơn vẽ từ tham khảo. Hãy chụp ảnh hoặc nhìn vào gương để quan sát cách ánh sáng thực sự đổ lên mắt người.
• Tạo vùng tối ở đúng chỗ: Ba vùng cần tối nhất khi vẽ mắt là phần mi mắt tiếp xúc với tròng mắt, góc trong mắt và phần tròng đen sát mí trên. Tô đậm ba vùng này trước rồi mới hoàn thiện các phần còn lại.
• Không cần vẽ mọi sợi lông mi: Não người tự điền thông tin còn thiếu. Vẽ khoảng 70% số sợi mi nhưng vẽ kỹ và đúng hướng sẽ trông tự nhiên hơn vẽ đầy đủ nhưng đều đặn.
• Giữ lại vùng giấy trắng: Giấy trắng chưa tô là nguồn sáng mạnh nhất trong tranh chì. Xác định trước những vùng cần giữ trắng, điển hình là điểm sáng trong tròng đen và phần bọng mắt.

Như vậy, chỉ cần luyện tập đều đặn và chú ý đến ánh sáng, tỉ lệ cũng như các mảng đậm nhạt, bạn hoàn toàn có thể vẽ được đôi mắt đẹp và có hồn. Đừng ngại thử nhiều phong cách khác nhau để tìm ra kiểu vẽ phù hợp nhất với mình.

Nếu muốn được hướng dẫn bài bản hơn và khám phá thêm nhiều kỹ thuật vẽ chân dung, màu nước, vẽ ký họa hay anime, bạn có thể tham gia các khóa học vẽ tại Mỹ Thuật Bụi. Với lịch học linh hoạt và nhiều hình thức học từ offline đến online, lớp dạy vẽ Mỹ Thuật Bụi sẽ giúp bạn cải thiện kỹ năng nhanh chóng và hiệu quả.

Đăng ký học ngay →

Xem thêm: Khóa học vẽ cho người mới bắt đầu từ con số 0

Tổng hợp các hình vẽ mắt đẹp để tham khảo

Sau khi nắm được các bước và mẹo cơ bản, bạn có thể tham khảo thêm nhiều kiểu vẽ mắt khác nhau để luyện tập. Mỗi dáng mắt sẽ có đặc điểm riêng về hình dáng, độ cong của mí, lông mi và cách tạo bóng.

Hình vẽ mắt nam

Hình vẽ mắt mắt nữ

Câu hỏi thường gặp

Nên dùng bút chì mấy B để vẽ mắt?

Dùng HB hoặc 2B cho phần phác thảo và các vùng sáng. Dùng 3B đến 4B cho tròng đen, lông mi và các vùng tối. Không dùng quá 6B vì khó kiểm soát và dễ nhòe sang vùng sáng bên cạnh.

Vẽ mắt trước hay phác thảo toàn bộ khuôn mặt trước?

Khi vẽ chân dung, phác thảo toàn bộ khuôn mặt trước để xác định đúng tỷ lệ và vị trí mắt trên khuôn mặt. Sau đó mới lên chi tiết từng bộ phận, thường bắt đầu từ mắt vì đây là điểm thu hút nhìn đầu tiên trong một bức chân dung.

Tại sao mắt vẽ xong trông không có hồn?

Nguyên nhân phổ biến nhất là thiếu điểm sáng trong tròng đen và thiếu vùng tối đủ đậm ở mi mắt. Thêm điểm sáng nhỏ và tô đậm thêm vùng mi mắt thường giải quyết được vấn đề này mà không cần vẽ lại từ đầu.

Mất bao lâu để vẽ được mắt đẹp?

Với người mới bắt đầu, cần khoảng 10 đến 20 lần thực hành để vẽ mắt ổn định. Quan trọng hơn số lần là chất lượng quan sát trong mỗi lần vẽ, không phải tốc độ luyện tập.

Vẽ mắt nhìn nghiêng có khác không?

Có. Khi nhìn nghiêng, tròng đen trở thành hình elip thay vì gần tròn, mí mắt chỉ thấy một phần và bọng mắt nổi rõ hơn. Lưới tỷ lệ vẫn cần dùng nhưng các điểm mốc thay đổi theo góc nhìn. Mỹ Thuật Bụi có bài hướng dẫn riêng về vẽ mắt nhìn nghiêng và góc ¾ nếu bạn muốn thực hành thêm.

Có cần học lớp để vẽ mắt đẹp không?

Không bắt buộc, nhưng học có giảng viên theo sát giúp sửa lỗi nhanh hơn nhiều so với tự luyện. Phần lớn lỗi kỹ thuật khi vẽ mắt (lông mi cứng, mắt phẳng, hai mắt không đều) đến từ thói quen sai hình thành từ đầu và khó tự nhận ra khi không có người quan sát.