Top 14 bức tranh Picasso nổi tiếng và đắt giá nhất hiện nay

Les Femmes d’Alger (Version O) giữ kỷ lục 179,4 triệu USD, Le Rêve xếp thứ hai với 155 triệu USD và Femme à la Montre về ba với 139,4 triệu USD, ba trong số hàng chục bức tranh Picasso từng lập kỷ lục đấu giá thế giới. Bài viết hệ thống hóa 14 tác phẩm đắt giá nhất, những kiệt tác vô giá không qua đấu giá, và một bức tranh Picasso vẽ riêng cho Việt Nam gắn với tình bạn ít người biết giữa danh họa và Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Pablo Picasso là ai?

Pablo Ruiz y Picasso sinh năm 1881 tại Málaga, Tây Ban Nha, trong một gia đình có cha là họa sĩ. Ông bộc lộ năng khiếu hội họa từ rất sớm, từng thực hiện các bài vẽ học thuật chính xác đến kinh ngạc khi mới 13 tuổi, và được đào tạo bài bản tại Học viện Mỹ thuật Hoàng gia San Fernando ở Madrid. Nhưng chính việc chuyển đến khu Montmartre phóng khoáng của Paris mới là bước ngoặt khơi dậy tinh thần cách tân trong ông.

Picasso qua đời năm 1973, thọ 92 tuổi. Trong hơn bảy thập kỷ cầm cọ, ông để lại di sản đồ sộ:

• Hơn 50.000 tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực: Hội họa, điêu khắc, tranh khắc, gốm sứ, phác thảo, thiết kế sân khấu
• Riêng tranh sơn dầu và bản vẽ ước tính hơn 13.500 tác phẩm
• Đồng sáng lập trường phái Lập thể (Cubism) cùng Georges Braque, phong trào cách mạng hóa cách nhìn nhận hình khối và không gian trong hội họa
• Được tờ The Times (Anh) xếp vào top 10 họa sĩ vĩ đại nhất trong danh sách 200 họa sĩ tạo hình lớn nhất thế kỷ 20

Điều làm nên sự đặc biệt của Picasso không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà ở khả năng liên tục lột xác: Từ hiện thực sang trừu tượng, từ bi thương sang vui tươi, từ cá nhân sang chính trị. Chính sự biến hóa không ngừng nghỉ này khiến tên tuổi ông vượt khỏi giới mỹ thuật để trở thành biểu tượng văn hóa đại chúng toàn cầu.

Chân dung danh họa Picasso

Top 14 bức tranh Picasso đắt giá nhất từng qua đấu giá

Dưới đây là bảng xếp hạng tổng hợp và đối chiếu từ các phiên đấu giá quốc tế của Christie’s và Sotheby’s, sắp xếp theo giá bán từ cao xuống thấp, tính đến thời điểm bài viết.

Les Femmes d’Alger (Version O) – 179,4 triệu USD

• Năm sáng tác: 1955
• Chất liệu: Sơn dầu trên vải, 114 x 146 cm
• Bán tại: Christie’s New York, tháng 5/2015
• Người mua: Cựu Thủ tướng Qatar Hamad bin Jassim bin Jaber Al Thani

Bức tranh đắt giá nhất trong sự nghiệp Picasso, mô tả những phụ nữ để ngực trần trong một căn phòng, được nhìn từ nhiều góc độ và hình khối khác nhau theo bút pháp Lập thể tổng hợp.

Tác phẩm ra đời như một lời tri ân dành cho Eugène Delacroix, người có bức Femmes d’Alger dans leur appartement (1834) mà Picasso ngưỡng mộ, đồng thời cũng là sự tưởng nhớ người bạn thân Henri Matisse vừa qua đời. Phó Chủ tịch Christie’s, Olivier Camu, từng nhận xét đây là một trong những kiệt tác nổi tiếng nhất của danh họa nhờ bố cục như được đóng khung và màu sắc dữ dội.

Le Rêve (Giấc mơ) – 155 triệu USD

• Năm sáng tác: 1932
• Chất liệu: Sơn dầu trên toan, 130 x 97 cm
• Bán tư nhân: Steven Cohen mua từ Steve Wynn năm 2013

Tranh khắc họa Marie-Thérèse Walter, người tình kém Picasso 28 tuổi, đang ngồi trên ghế bành đỏ trong tư thế ngủ say.

Câu chuyện phía sau thương vụ này ly kỳ không kém giá trị nghệ thuật: Năm 2006, Steve Wynn từng đồng ý bán tranh cho Cohen với giá 139 triệu USD, nhưng thương vụ đổ bể vì Wynn bị suy giảm thị lực, vô tình đặt khuỷu tay lên tranh gây rách một vết dài hơn 15 cm. Cohen phải chi hơn 90.000 USD sửa chữa trước khi hoàn tất mua lại với giá cao hơn vào năm 2013.

Femme à la Montre – 139,4 triệu USD

• Năm sáng tác: 1932
• Chất liệu: Sơn dầu trên toan, 130 x 97 cm
• Bán tại: Sotheby’s New York, tháng 11/2023, thuộc bộ sưu tập Emily Fisher Landau

Đây là kỷ lục đấu giá nghệ thuật cao nhất năm 2023 và là thương vụ tranh Picasso gần đây nhất lọt vào top 3 mọi thời đại, điều mà phần lớn các bảng xếp hạng cũ trên internet chưa cập nhật.

Tranh khắc họa Marie-Thérèse Walter đeo chiếc đồng hồ do chính Picasso tặng, ngồi trên chiếc ghế như ngai vàng trước nền xanh coban nổi bật. Đáng chú ý, đây được xem là lần đầu tiên Picasso công khai thể hiện tình cảm với Marie-Thérèse trong khi vẫn đang là chồng của vũ công ba lê Olga Khokhlova.

Fillette à la corbeille fleurie (Cô bé và giỏ hoa) – 115 triệu USD

• Năm sáng tác: Mùa thu 1905, thời kỳ Hồng
• Bán tại: Christie’s New York, ngày 8/5/2018, thuộc bộ sưu tập Peggy và David Rockefeller

Chân dung Linda la Bouquetière, một cô bé bán hoa dạo khoảng 14, 15 tuổi ở Paris, đứng gần như khỏa thân với dải ruy băng hồng cài tóc, tay ôm giỏ hoa đỏ, sử dụng chủ đạo tông cam và hồng đặc trưng của thời kỳ Hồng.

Tranh từng thuộc bộ sưu tập của Gertrude và Leo Stein, những nhà sưu tầm đầu tiên ủng hộ Picasso khi ông còn vô danh, trước khi về tay gia đình Rockefeller. Ở thời điểm bán, đây từng đứng thứ 6 trong danh sách những bức tranh đắt giá nhất mọi thời đại nói chung, không riêng tranh Picasso. Tác phẩm cũng gây tranh luận khi nhiều nhà phê bình cho rằng Linda là nạn nhân bị lạm dụng trong quá trình Picasso sáng tác.

Nude, Green Leaves and Bust – 106,5 triệu USD

• Năm sáng tác: Hoàn thành trong một ngày duy nhất, 8/3/1932
• Bán tại: Christie’s New York, ngày 4/5/2010

Nằm trong loạt tranh Picasso vẽ Marie-Thérèse Walter năm 1932. Tranh mô tả Marie nằm nghiêng giữa những tán lá xanh, đối chiếu với một bức tượng bán thân cổ điển, kết hợp giữa vỡ khối Lập thể và chất mộng mị Siêu thực.

Câu chuyện sở hữu tác phẩm cũng đáng chú ý không kém giá bán: Vợ chồng nhà sưu tầm Sidney và Frances Brody mua tranh năm 1951 với giá chỉ 17.000 USD từ chính người đại diện của Picasso, giữ suốt gần sáu thập kỷ và chỉ trưng bày công khai đúng một lần vào năm 1961 nhân sinh nhật 80 tuổi của họa sĩ, trước khi bán lại năm 2010 với mức giá tăng hơn 6.000 lần. Đây là bức tranh đầu tiên của Picasso vượt mốc 100 triệu USD trên sàn đấu giá.

Garçon à la pipe (Cậu bé với tẩu thuốc) – 104,2 triệu USD

• Năm sáng tác: 1905, thời kỳ Hồng
• Bán tại: Sotheby’s New York, ngày 5/5/2004

Vẽ khi Picasso mới 24 tuổi tại xưởng vẽ Bateau-Lavoir, Montmartre, tranh khắc họa cậu bé được biết đến với biệt danh “P’tit Louis”, một thiếu niên Paris thường lui tới xưởng vẽ của Picasso mà chính họa sĩ từng gọi là “thiên thần sa ngã”. Cậu ngồi hút tẩu, đầu đội vòng hoa hồng, gương mặt u buồn xa xăm, tạo nên sự đối lập giữa vẻ ngây thơ và chiều sâu từng trải.

Khi bán năm 2004 với giá vượt xa ước tính 70 triệu USD ban đầu, đây từng vượt qua kỷ lục của Van Gogh giữ suốt từ năm 1990 để trở thành tác phẩm hội họa đắt giá nhất thế giới ở thời điểm đó.

Femme assise près d’une fenêtre (Marie-Thérèse) – 103,4 triệu USD

• Năm sáng tác: 1932
• Bán tại: Christie’s New York, tháng 5/2021

Chân dung Marie-Thérèse Walter với dáng người như tượng, gương mặt góc nghiêng mang đặc tính điêu khắc. Christie’s đánh giá đây là một trong những bức chân dung nghiêm túc và ấn tượng nhất mà Picasso vẽ về Marie.

Dora Maar au chat – 95,2 triệu USD

• Năm sáng tác: 1941
• Bán tại: Sotheby’s New York, ngày 3/5/2006

Khắc họa Dora Maar, nữ nhiếp ảnh gia theo trường phái siêu thực và là người tình có ảnh hưởng lớn đến sáng tác của Picasso, ngồi giữa chiếc ghế với một con mèo đen trên vai. Dora cũng là nàng thơ trong hàng chục bức chân dung khác Picasso vẽ suốt thập kỷ hai người gắn bó, trong đó Portrait of Dora Maar (1937) hiện trưng bày tại Musée Picasso, Paris.

Femme au béret et à la robe quadrillée – 69,4 triệu USD

• Năm sáng tác: 1937
• Bán tại: Sotheby’s, 2018

Hình ảnh vui tươi về Marie-Thérèse Walter trong trang phục kẻ caro đỏ – xanh dương. Theo nhà đấu giá, những gam màu đậm được Picasso sử dụng để biểu thị giai đoạn tốt đẹp trong mối quan hệ giữa hai người.

La Gommeuse – 67,45 triệu USD

• Năm sáng tác: 1901, khởi đầu thời kỳ Xanh
• Bán tại: Sotheby’s New York, ngày 5/11/2015, thuộc bộ sưu tập Bill Koch

Vẽ khi Picasso mới 19 tuổi, ngay sau khi bạn thân Carlos Casagemas tự sát, tranh khắc họa một vũ nữ cabaret khỏa thân với đôi môi đỏ nổi bật.

Điều làm nên giá trị đặc biệt của tác phẩm nằm ở mặt sau: Một bức chân dung châm biếm người bạn kiêm chủ phòng tranh Pere Mañach, bị giấu kín dưới lớp lót suốt gần một thế kỷ và chỉ được phát hiện tình cờ trong quá trình bảo quản tranh năm 2000. Đây là mức giá kỷ lục cho một tác phẩm thời kỳ Xanh trên sàn đấu giá.

Buste de femme (Femme à la résille) – 67,4 triệu USD

• Năm sáng tác: 12/1/1938
• Bán tại: Christie’s New York, ngày 11/5/2015
• Người bán: Steve Wynn
• Người mua: Joseph Lau

Vẽ trong thời kỳ đỉnh cao mối quan hệ giữa Picasso và Dora Maar, trên nền đỏ rực rỡ phối cùng vàng, xanh lục, lam.

Tranh từng thuộc bộ sưu tập của cháu gái Picasso, bà Marina Picasso, người sau này gắn bó với các hoạt động nhân đạo tại Việt Nam. Đáng chú ý, người bán chính là Steve Wynn, cùng nhà sưu tầm từng bán Le Rêve cho Steven Cohen ở vị trí số 2 trong danh sách này.

Femme Assise – 63,4 triệu USD

• Năm sáng tác: Mùa hè 1909 | Bán tại: Sotheby’s London, ngày 21/6/2016

Vẽ Fernande Olivier, người tình và người mẫu thân thiết của Picasso, trong chuyến đi đến ngôi làng hẻo lánh Horta de Ebro ở Tây Ban Nha, nơi chỉ tiếp cận được bằng lừa. Đây là giai đoạn Picasso phát triển Lập thể phân tích, chỉ hai năm sau khi hoàn thành Les Demoiselles d’Avignon.

Là một trong số ít tác phẩm Lập thể thời kỳ đầu còn nằm trong tay tư nhân do phần lớn tranh Lập thể quan trọng đã vào bảo tàng từ nhiều thập kỷ trước, đây được Sotheby’s mô tả là bức tranh Lập thể quan trọng nhất xuất hiện trên thị trường đấu giá trong nhiều thế hệ.

The Marriage of Pierrette (Les Noces de Pierrette) – 93,8 triệu USD

• Năm sáng tác: 1905 | Bán tại: 1989

Tác phẩm đầu tay thuộc giai đoạn tài năng Picasso bắt đầu chín muồi.

Yo Picasso – khoảng 91 triệu USD quy đổi theo thời giá

• Năm sáng tác: 1901 | Bán tại: 1989, giá gốc 47,8 triệu USD

Bức chân dung tự họa nổi tiếng, vẽ khi Picasso mới 20 tuổi.

Những kiệt tác Picasso không định giá bằng tiền

Không phải mọi tác phẩm đỉnh cao của Picasso đều xuất hiện trên sàn đấu giá. Nhiều bức trong số này còn có sức ảnh hưởng lịch sử lớn hơn cả những cái tên trong bảng xếp hạng trên, vì đang thuộc sở hữu các bảo tàng quốc gia và gần như không bao giờ được rao bán.

• Les Demoiselles d’Avignon (1907) – Trưng bày tại MoMA, New York, ước tính trên 1 tỷ USD nếu bán. Vẽ năm người phụ nữ khỏa thân trong một nhà chứa ở Avignon bằng hình khối góc cạnh, chịu ảnh hưởng nghệ thuật châu Phi và Iberia cổ đại. Đây là tác phẩm mở đầu cho trường phái Lập thể và được xem là điểm khởi đầu của nghệ thuật hiện đại, có tầm ảnh hưởng tương đương Guernica hay Mona Lisa trong lịch sử nhân loại.

• Guernica (1937) – Trưng bày tại Bảo tàng Reina Sofía, Madrid, kích thước khổng lồ 349 x 776 cm. Kiệt tác chính trị và nhân đạo lớn nhất của Picasso, ra đời sau vụ ném bom thị trấn Guernica trong Nội chiến Tây Ban Nha, tái hiện hình ảnh người mẹ ôm con chết, ngựa bị thương, chiến binh gục ngã bằng gam đen trắng xám lạnh lẽo.

• The Weeping Woman (1937) – Trưng bày tại Tate Modern, London. Được xem là phần tiếp nối cảm xúc từ Guernica: Nếu Guernica là bức tranh toàn cảnh về thảm họa chiến tranh, thì The Weeping Woman phóng lớn nỗi đau của một người mẹ đơn lẻ, kéo dài sự ám ảnh sau thảm họa.

• Girl Before a Mirror (1932) – Trưng bày tại MoMA, New York. Vẽ Marie-Thérèse Walter soi mình trong gương, với gương mặt thật và gương mặt phản chiếu hoàn toàn khác nhau: Một bên dịu dàng, một bên méo mó và như già nua hơn, thể hiện sự đối lập giữa vẻ đẹp bên ngoài và nỗi sợ hãi bên trong.

• The Old Guitarist (1903 – 1904) – Trưng bày tại Viện Nghệ thuật Chicago, ước tính trên 100 triệu USD. Biểu tượng tiêu biểu nhất của thời kỳ Xanh, vẽ một người đàn ông mù gầy gò ôm cây đàn guitar.

• La Vie (1903) – Cũng thuộc Viện Nghệ thuật Chicago. Được xem là kiệt tác khác của thời kỳ Xanh, khắc họa một cặp vợ chồng khỏa thân đối diện một người mẹ bế con, nhân vật nam mang gương mặt của Carlos Casagemas, người bạn thân đã mất của Picasso.

• Three Musicians (1921) – Đại diện tiêu biểu cho Lập thể tổng hợp, vẽ ba nhân vật Harlequin, Pierrot và tu sĩ bằng kỹ thuật gần giống cắt dán, được cho là chân dung ẩn dụ của chính Picasso cùng hai người bạn văn nghệ sĩ.

Cách nhận diện phong cách Picasso qua sáu giai đoạn nghệ thuật

Với người mới học vẽ hoặc đang tìm hiểu lịch sử mỹ thuật, cách nhanh nhất để nhận ra “đây là tranh Picasso, và Picasso đang ở giai đoạn nào” là nhìn vào ba yếu tố: Bảng màu, chủ đề và mức độ biến dạng hình khối. Dưới đây là hệ thống hóa theo từng thời kỳ.

Thời kỳ Xanh (Blue Period), 1901 – 1904

Ra đời sau cú sốc tinh thần từ cái chết của người bạn thân Carlos Casagemas, người tự sát vì tình yêu không được đáp lại. Về mặt kỹ thuật, Picasso gần như loại bỏ hoàn toàn màu nóng, chỉ giữ lại các sắc độ của một gam màu duy nhất để tạo cảm giác u uất đồng nhất trên toàn bộ bố cục, một kỹ thuật đáng để người học vẽ thực hành khi muốn luyện cảm xúc bằng đơn sắc thay vì phối màu phức tạp.

• Đặc trưng: Gam màu lạnh, bố cục tối giản, khuôn mặt nhân vật dài và u buồn
• Chủ đề: Người hành khất, kẻ mù, tù nhân, những thân phận bị lãng quên trong xã hội
• Tác phẩm tiêu biểu: The Old Guitarist, La Vie, The Soup

Thời kỳ Hồng (Rose Period), 1904 – 1906

Khi tìm thấy tình yêu với người mẫu Fernande Olivier, tâm trạng Picasso chuyển biến tích cực hơn hẳn, kéo theo bảng màu ấm áp gồm hồng, cam, đỏ nhạt. Đây là giai đoạn hình khối vẫn còn gần với hiện thực, phù hợp để người mới học quan sát cách Picasso dựng khối cơ thể trước khi ông bước vào Lập thể.

• Đặc trưng: Hình ảnh nghệ sĩ xiếc, chú hề, diễn viên rong, biểu tượng cho thế giới tự do, phiêu lãng
• Tác phẩm tiêu biểu: Family of Saltimbanques, Garçon à la Pipe, Boy with a Pipe

Giai đoạn Lập thể (Cubism), 1907 – 1917

Bước ngoặt lớn nhất trong lịch sử hội họa thế kỷ 20. Cùng Georges Braque, Picasso phá vỡ hoàn toàn nguyên tắc phối cảnh truyền thống, mở ra khái niệm nhìn đối tượng từ nhiều góc độ trên cùng một mặt phẳng, thứ giới nghiên cứu gọi là “nhìn bằng trí tuệ chứ không chỉ bằng mắt”. Giai đoạn này chia thành hai nhánh với cách nhận diện khác hẳn nhau:

• Lập thể phân tích (Analytical Cubism): Phân tích đối tượng thành các mảng hình học nhỏ, gần như đơn sắc (thường chỉ nâu, xám, xanh xám), tập trung hoàn toàn vào khối và cấu trúc thay vì màu sắc. Đây là dạng khó đọc nhất với người xem phổ thông vì hình thể gần như tan rã. Tiêu biểu: Portrait of Ambroise Vollard, Girl with a Mandolin.
• Lập thể tổng hợp (Synthetic Cubism): Xuất hiện sau năm 1912, khi Picasso đưa giấy báo, vải và vật liệu thật vào tranh bằng kỹ thuật collage. Màu sắc trở lại sinh động, hình khối rõ ràng và mang tính biểu tượng hơn hẳn giai đoạn phân tích. Tiêu biểu: Three Musicians, Still Life with Chair Caning.

Thời kỳ Cổ điển và Siêu thực, 1917 – 1937

Sau Thế chiến I, Picasso tạm rời Lập thể, tìm về sự hài hòa cổ điển chịu ảnh hưởng nghệ thuật Hy Lạp – La Mã, đồng thời thử nghiệm trường phái Siêu thực nơi giấc mơ và vô thức lên ngôi. Nhiều tác phẩm ở giai đoạn cuối thời kỳ này, đặc biệt từ khoảng 1932 trở đi, chính là những gì công chúng Việt Nam hay gọi chung là “tranh trừu tượng Picasso”: Hình thể con người bị kéo giãn, xoay lệch hoặc chồng lớp nhiều góc nhìn, nhưng khác Lập thể phân tích ở chỗ màu sắc rực rỡ và cảm xúc được đẩy lên rất cao thay vì lạnh lùng phân tích khối.

• Đặc trưng: Hình thể người phụ nữ đầy đặn, khỏe khoắn, những hình ảnh biến dạng, tượng trưng cho cảm xúc và dục tính
• Tác phẩm tiêu biểu: Le Rêve, Girl Before a Mirror, Three Women at the Spring

Giai đoạn Chính trị và Chiến tranh, 1937 – 1945

Giai đoạn biểu đạt dữ dội nhất trong sự nghiệp Picasso. Chứng kiến thảm kịch ném bom Guernica trong Nội chiến Tây Ban Nha, ông sáng tác Guernica năm 1937 như một bản tuyên ngôn phản chiến bằng nghệ thuật, gần như từ bỏ hoàn toàn màu sắc để dồn toàn bộ sức nặng thị giác vào tương phản đen trắng.

• Đặc trưng: Hình khối méo mó, gam đen – trắng – xám, bố cục mạnh mẽ như một tiếng thét
• Tác phẩm tiêu biểu: Guernica, The Weeping Woman

Giai đoạn cuối và di sản, 1945 – 1973

Sau Thế chiến II, Picasso tiếp tục thử nghiệm không ngừng với gốm sứ, điêu khắc, đồ họa. Bút pháp trở nên phóng khoáng, tự do hơn ở tuổi xế chiều, khai thác các đề tài tình yêu, tuổi già và sự sáng tạo, đồng thời đối thoại lại với các bậc thầy cổ điển như Velázquez.

• Tác phẩm tiêu biểu: The Studio, The Kiss, Las Meninas, loạt 58 bức lấy cảm hứng từ danh họa Tây Ban Nha Velázquez

Từ nỗi buồn sâu thẳm trong thời kỳ Xanh đến sự bùng nổ trí tuệ của Lập thể, từ hiện thực đến siêu thực, từ cá nhân đến chính trị, hành trình sáu giai đoạn này chính là lý do một bức tranh Picasso, dù ký tên ở góc nào, cũng có thể xác định gần đúng năm sáng tác chỉ bằng cách nhìn bảng màu và mức độ biến dạng hình khối.

Bức tranh Picasso vẽ Bác Hồ và “Hòa bình muôn năm” vẽ riêng cho Việt Nam

Trong toàn bộ di sản đồ sộ của Picasso, có hai câu chuyện gắn với Việt Nam mà hầu hết các bài tổng hợp quốc tế về “tranh Picasso nổi tiếng” không hề nhắc tới.

Tình bạn giữa Picasso và Chủ tịch Hồ Chí Minh

• Theo cuốn sách “Bác Hồ – một tình yêu bao la” (NXB Kim Đồng, 2010), Picasso và Chủ tịch Hồ Chí Minh từng có một tình bạn kéo dài nhiều thập kỷ, bắt nguồn từ năm 1911 khi Bác Hồ, khi đó 21 tuổi và mới đặt chân đến Pháp, gặp gỡ Picasso, lúc ấy đã 30 tuổi và là họa sĩ nổi danh tại Paris, thông qua các hoạt động của nhóm Clarté (Ánh sáng).
• Năm 1946, khi sang Pháp dự Hội nghị Fontainebleau với tư cách nguyên thủ quốc gia, Bác Hồ đã dành thời gian ghé thăm riêng Picasso sau 35 năm xa cách, được ông Vũ Đình Huỳnh, thư ký của Bác thời bấy giờ, ghi chép lại chi tiết.
• Trong cuộc gặp, sau khi cùng xem phòng tranh, Picasso đã phác họa chân dung Bác Hồ ngay tại chỗ và trao tặng lúc tiễn khách ra cửa, tiếc rằng bức tranh Picasso vẽ Bác Hồ này đã thất lạc qua nhiều năm chiến tranh.
• Năm 1961, nhân dịp Picasso tròn 80 tuổi, Bác Hồ đã gửi thư chúc mừng, trong đó có đoạn: “Đồng chí Picasso thuộc vào những con người luôn luôn trẻ, bởi vì những con người ấy sôi nổi trong tâm hồn một tình yêu say mê cái Thiện, cái Mỹ, với hòa bình và nhân đạo”.
• Cháu gái của Picasso, bà Marina Picasso, sau này cũng gắn bó với Việt Nam qua các hoạt động nhân đạo, trong đó có việc lập một ngôi làng cho trẻ mồ côi tại quận Thủ Đức, TP.HCM, đón nhận 350 trẻ em trong 20 năm hoạt động, cùng nhiều hỗ trợ cho Bệnh viện Nhi đồng TP.HCM.

“Hòa bình muôn năm” (Vive la Paix), 1954

Bức tranh của danh họa Picasso về hòa bình ở Việt Nam được giới thiệu tại Pháp

Chính mối quan hệ trên lý giải vì sao Picasso dành riêng cho Việt Nam một phiên bản đặc biệt trong loạt tranh về hòa bình của mình. Tác phẩm được báo Nhân đạo (L’Humanité), cơ quan ngôn luận của Đảng Cộng sản Pháp, đặt Picasso thực hiện vào tháng 7/1954 để chào mừng việc ký kết Hiệp định Geneva, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương. Tranh được đăng trên trang nhất số báo đặc biệt ra ngày 25/7/1954. Bản gốc kích thước 65,5 x 55,5 cm hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Nghệ thuật và Lịch sử Paul Éluard, thành phố Saint-Denis, Pháp.

Điều làm nên giá trị đặc biệt của phiên bản này: Bên cạnh hình tượng chim bồ câu hòa bình quen thuộc trong nhiều sáng tác trước đó của Picasso, họa sĩ còn bổ sung riêng hình ảnh những người dân đội nón lá cùng khung cảnh cây cối, núi non gợi liên tưởng đến đất nước Việt Nam, một chi tiết không xuất hiện ở các tác phẩm khác cùng chủ đề hòa bình của ông.

Tháng 6/2026, đoàn cán bộ các cơ quan đại diện Việt Nam tại Pháp do Đại sứ Trịnh Đức Hải dẫn đầu đã đến thăm bảo tàng và được chiêm ngưỡng bản gốc tác phẩm này, vốn hiếm khi được công khai. Giám đốc bảo tàng, bà Valérie Perlès, nhấn mạnh đây là tác phẩm mang giá trị biểu tượng lịch sử đặc biệt, không chỉ vì tài năng nghệ thuật của Picasso mà còn vì tình cảm ông dành riêng cho khát vọng hòa bình của Việt Nam.

Xem thêm: Picasso và Bác Hồ: Câu chuyện tình bạn đặc biệt ít người biết

Vì sao tranh Picasso vẫn giữ sức hút hơn nửa thế kỷ sau khi ông qua đời?

Hơn 50 năm kể từ ngày mất, Picasso vẫn là cái tên phủ sóng từ bảo tàng, phòng đấu giá đến thời trang và văn hóa đại chúng. Nhìn từ góc độ một đơn vị đào tạo mỹ thuật, có bốn lý do cốt lõi giải thích cho sức sống bền bỉ này:

• Ngôn ngữ tạo hình độc nhất vô nhị: Picasso là người đưa trường phái Lập thể lên đỉnh cao, phá vỡ hoàn toàn quan niệm truyền thống về hình khối, ánh sáng và không gian, một đóng góp mà đến nay chưa họa sĩ nào lặp lại được ở quy mô tương tự.
• Tinh thần không ngừng tái tạo bản thân: Từ Xanh, Hồng, Lập thể đến Siêu thực, Picasso liên tục thay đổi phong cách nhưng vẫn giữ được mạch cảm xúc nhân văn xuyên suốt, điều khiến di sản của ông không bị đóng khung vào một trường phái duy nhất, và cũng là bài học quý cho bất kỳ ai đang theo đuổi hội họa: Kỹ thuật có thể học, nhưng khả năng dám thay đổi chính mình mới là điều làm nên một họa sĩ lớn.
• Chiều sâu cảm xúc phổ quát: Dù trừu tượng đến đâu, tranh Picasso vẫn chạm được vào những cảm xúc căn bản của con người: Tình yêu, nỗi đau, chiến tranh, khát vọng sống, lý do các tác phẩm như Guernica hay The Weeping Woman vẫn gây xúc động mạnh dù người xem không am hiểu kỹ thuật Lập thể.
• Giá trị biểu tượng vượt khỏi khung tranh: Guernica, Les Demoiselles d’Avignon hay hình tượng chim bồ câu hòa bình không chỉ là tác phẩm nghệ thuật, mà đã trở thành ngôn ngữ thị giác toàn cầu về tự do, phản chiến và quyền con người.

Câu hỏi thường gặp về tranh Picasso

Picasso nổi tiếng nhất với trường phái nào?

Picasso nổi tiếng nhất với trường phái Lập thể (Cubism), phong trào ông đồng sáng lập cùng Georges Braque, phá vỡ quy tắc phối cảnh truyền thống và mở ra cách nhìn đa chiều trong hội họa.

Bức tranh nào của Picasso đắt nhất từng được bán?

Les Femmes d’Alger (Version O), vẽ năm 1955, bán được 179,4 triệu USD tại Christie’s New York năm 2015, hiện vẫn giữ kỷ lục đắt giá nhất trong sự nghiệp Picasso.

Tranh trừu tượng Picasso khác Lập thể ở điểm nào?

Lập thể phân tích thường gần như đơn sắc và tách hình thể thành các mảng hình học lạnh lùng để phân tích cấu trúc, trong khi các tác phẩm được gọi là tranh trừu tượng Picasso, đặc biệt ở giai đoạn Siêu thực từ khoảng 1932 trở đi, dùng màu sắc rực rỡ và biến dạng hình thể mạnh nhằm đẩy cao cảm xúc và tính biểu tượng, ví dụ tiêu biểu là Le Rêve và Girl Before a Mirror.

Guernica có ý nghĩa gì?

Guernica là tác phẩm phản chiến nổi tiếng nhất của Picasso, vẽ năm 1937 để lên án vụ ném bom thị trấn Guernica trong Nội chiến Tây Ban Nha. Tranh thể hiện nỗi đau, sự hỗn loạn và mất mát của con người trước chiến tranh, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Reina Sofía, Madrid.

Có thật là Picasso từng vẽ chân dung Bác Hồ không?

Có. Theo ghi chép của ông Vũ Đình Huỳnh, thư ký của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong cuộc gặp năm 1946 tại Paris, Picasso đã phác họa chân dung Bác Hồ ngay tại xưởng vẽ của mình và trao tặng. Bức tranh này đã thất lạc qua các năm chiến tranh nên hiện không còn tư liệu hình ảnh gốc.

Vì sao có một bức tranh Picasso vẽ riêng cho Việt Nam?

Bức “Hòa bình muôn năm” (Vive la Paix) được Picasso vẽ theo đề nghị của báo Nhân đạo, Pháp, năm 1954 để chào mừng Hiệp định Geneva. Việc Picasso bổ sung riêng hình ảnh người dân đội nón lá và cảnh vật Việt Nam vào tranh xuất phát từ tình bạn nhiều thập kỷ giữa ông và Chủ tịch Hồ Chí Minh, bắt đầu từ năm 1911 tại Paris.

Picasso đã sáng tác bao nhiêu tác phẩm trong đời?

Theo ước tính, Picasso để lại hơn 50.000 tác phẩm thuộc nhiều lĩnh vực, trong đó riêng tranh sơn dầu và bản vẽ khoảng 13.500 tác phẩm, cùng hàng nghìn tác phẩm điêu khắc, gốm sứ và bản in.