Màu gouache đang ngày càng được yêu thích bởi sự kết hợp giữa độ che phủ cao của acrylic và khả năng hòa trộn linh hoạt với nước của màu nước. Tuy nhiên, nếu chưa quen với đặc tính khô nhanh và khả năng hòa tan lại của chất liệu này, người vẽ rất dễ gặp tình trạng tranh bị bết màu hoặc loang lổ.
Hãy cùng Mỹ Thuật Bụi tìm hiểu cách vẽ tranh bằng màu gouache và quy trình từng bước để làm chủ chất liệu này.
Chuẩn bị họa cụ để vẽ tranh màu gouache
Trước khi bắt tay vào thực hành, việc thiết lập một không gian làm việc gọn gàng và chuẩn bị đúng họa cụ sẽ giúp quá trình vẽ trơn tru hơn:
- Giấy vẽ: Ưu tiên sử dụng giấy vẽ màu nước có định lượng dày (từ 300gsm trở lên) như giấy Cold-pressed (vân nhám nhẹ) hoặc Hot-pressed (mặt nhẵn). Giấy dày giúp bề mặt không bị cong vênh khi bạn pha nhiều nước.
- Cọ vẽ: Bạn nên dùng cọ lông nhân tạo (synthetic) vì chúng có độ đàn hồi tốt và không ngậm quá nhiều nước như cọ lông thú. Hãy chuẩn bị một vài cây cọ dẹt (flat brush) để tô các mảng lớn và cọ tròn (round brush) đầu nhọn để tỉa chi tiết.
- Khay pha màu (Palette): Chọn khay nhựa hoặc khay sứ có các ô trũng sâu để dễ dàng pha loãng màu với nước.
- Sáp dầu trắng (White oil pastel): Đây là một công cụ hỗ trợ đắc lực. Bạn có thể dùng nó để tô lên những vị trí muốn giữ lại độ trắng tinh khiết của giấy. Vì sáp kháng nước, màu gouache sẽ trượt qua và không bám vào khu vực này.
- Nước và dụng cụ vệ sinh: Chuẩn bị hai cốc nước (một để rửa cọ, một để lấy nước sạch pha màu) và khăn giấy để thấm bớt lượng nước thừa trên lông cọ. Một bình xịt sương nhỏ cũng rất hữu ích để giữ ẩm cho màu trên khay.
5 phương pháp tô màu gouache thông dụng
Màu gouache nổi bật với sự linh hoạt trong cách thể hiện. Tùy thuộc vào lượng nước bạn sử dụng, màu sẽ tạo ra các hiệu ứng thị giác khác nhau. Dưới đây là 5 thao tác đi cọ bạn cần nắm vững:
- Tô màu phẳng (Flat wash): Thao tác này giúp bạn tạo ra một mảng màu đều, mịn màng và không để lại vệt cọ. Hãy pha màu với một lượng nước vừa đủ để hỗn hợp đạt độ sệt như kem sữa. Dùng cọ dẹt quét những đường dài, đều tay và nối tiếp nhau trên mặt giấy khô.
- Chồng lớp (Layering): Bạn có thể dễ dàng vẽ màu sáng đè lên màu tối nhờ độ che phủ cao của gouache. Quy tắc quan trọng nhất là lớp dưới loãng, lớp trên đặc. Bạn bắt buộc phải đợi lớp màu bên dưới khô hoàn toàn, sau đó mới dùng màu ít nước phết nhẹ lên trên để tránh làm nhòe lớp cũ.
- Cọ khô (Dry brushing): Nhúng cọ vào màu nguyên chất, dùng khăn giấy thấm bớt độ ẩm và chà xát nhẹ lên mặt giấy. Cách này tạo ra hiệu ứng vân xước thô ráp, rất lý tưởng để tả vỏ cây, rêu phong hay bọt sóng biển.
- Hòa trộn và chuyển sắc (Gradient): Để tạo ra sự chuyển màu êm ái (ví dụ như bầu trời hoàng hôn), hãy đặt hai mảng màu ướt cạnh nhau. Dùng một cây cọ sạch, hơi ẩm lướt qua lại tại đường ranh giới để hai sắc độ từ từ tan vào nhau.
- Nhấc màu (Lifting): Khác với acrylic, gouache có thể được làm ướt lại ngay cả khi đã khô. Bạn chỉ cần dùng cọ ướt chà nhẹ lên khu vực cần chỉnh sửa, sau đó lấy khăn giấy thấm đi lớp màu vừa bị hòa tan. Cách này thường dùng để tạo những điểm nhấn ánh sáng mềm mại.
Xem thêm: Màu gouache là gì? Hướng dẫn chi tiết từ cấu tạo đến cách sử dụng
Cách vẽ tranh bằng màu gouache qua 5 bước chi tiết
Việc tuân thủ một quy trình làm việc khoa học sẽ giúp bạn tránh được lỗi đục màu và kiểm soát tốt sắc độ của bức tranh.
Bước 1: Phác thảo và định hình mảng trắng
Sử dụng bút chì nhạt (HB hoặc 2B) phác họa nhẹ nhàng các chi tiết. Sau đó, dùng sáp dầu trắng hoặc màu gouache trắng tô vào những vùng bắt sáng mạnh nhất. Việc xác định sớm các mảng sáng sẽ giúp bạn dễ dàng so sánh và điều chỉnh các mảng màu tối phía sau.
Bước 2: Phủ lớp màu lót (Underpainting)
Lấy một lượng màu nhỏ ra khay, pha loãng với nước để có độ trong suốt gần giống như màu nước. Bắt đầu tô các mảng có diện tích lớn nhất trong tranh như bầu trời, mặt đất hay mặt nước. Lớp lót này mỏng và nhanh khô, có tác dụng khử đi sắc trắng của giấy và giúp bạn hình dung rõ ràng về tổng thể bức tranh.
Bước 3: Tạo khối và sắc độ
Khi lớp lót đã khô, hãy tăng dần độ đặc của màu (bớt nước lại) để tô các mảng trung gian và bóng tối. Một đặc điểm vật lý rất quan trọng của gouache bạn cần nhớ là khi khô lại, màu tối sẽ có xu hướng sáng lên, trong khi màu sáng sẽ trở nên tối hơn. Bạn nên pha màu đậm hơn hoặc nhạt hơn một chút so với ý định ban đầu để bù trừ cho sự thay đổi này.
Bước 4: Tỉa chi tiết và tạo điểm nhấn
Sử dụng cọ tròn có đầu thật mảnh. Lúc này, bạn lấy màu trực tiếp từ tuýp (rất đặc, chỉ dùng đầu cọ hơi ẩm để lấy màu) để vẽ các chi tiết nhỏ như nhành cây, đường vân lá, sợi tóc hay những đốm sáng lấp lánh. Lớp màu đặc này sẽ nổi bật rõ rệt và tạo độ sắc nét cho tác phẩm.
Bước 5: Hoàn thiện và bảo quản tranh
Sau khi vẽ xong, hãy để tranh khô hoàn toàn tự nhiên. Một lưu ý cực kỳ quan trọng là tuyệt đối không dùng các dung dịch vecni (varnish) phủ bóng lên tranh gouache. Lớp phủ này sẽ làm tối màu và phá hỏng bề mặt mờ lì đặc trưng của chất liệu. Cách tốt nhất để bảo vệ bức tranh của bạn là đóng khung và lồng kính.
Những lưu ý giúp bạn làm chủ màu gouache
- Không đắp màu quá dày: Nếu bạn sử dụng gouache như sơn dầu và đắp từng mảng màu cộm lên giấy, khi nước bốc hơi, lớp màu sẽ mất đi sự liên kết, dẫn đến tình trạng nứt nẻ và bong tróc. Hãy duy trì độ mỏng vừa phải cho từng lớp vẽ.
- Quản lý độ ẩm trên khay màu: Gouache rất nhanh khô trong không khí. Nếu màu bị khô cứng trên khay, bạn vẫn có thể nhỏ vài giọt nước để dùng lại, nhưng màu sẽ khó đạt được độ mịn như lúc ban đầu. Hãy chủ động dùng bình xịt sương phun nhẹ lên khay màu trong lúc vẽ.
- Vệ sinh cọ liên tục: Để giữ cho màu sắc luôn tươi sáng và không bị bẩn, hãy rửa cọ thật sạch và lau khô bằng khăn giấy trước khi chuyển sang pha một màu mới.
Lời kết
Vẽ tranh bằng màu gouache là một hành trình thú vị đòi hỏi sự kiên nhẫn để làm quen với cách điều tiết lượng nước và thao tác đi cọ. Chỉ cần bắt đầu từ những bài tập pha màu đơn giản, bạn sẽ dần hình thành phản xạ và kiểm soát tốt chất liệu này.
Nếu bạn đang tìm kiếm một lộ trình học tập bài bản, được hướng dẫn trực tiếp và sửa lỗi sai ngay tại lớp, các khóa học vẽ cho người mới bắt đầu tại Mỹ Thuật Bụi chính là môi trường lý tưởng để bạn phát triển đam mê của mình.
Không một rào cản nào có thể ngăn chúng ta chinh phục ước mơ của chính mình. Hãy để Bụi giúp bạn rút ngắn con đường chạm đến đam mê hội họa nhé!
Đăng ký khóa học để nhận ngay ưu đãi hấp dẫn trong hôm nay nha bạn ơi!
tìm kiếm tin bài
Bài viết mới nhất
“Nàng Thơ” của lớp hình họa
10/07/2017
3 QUAN NIỆM SAI LẦM VỀ VIỆC XEM TRANH
07/02/2017
Bụi và những ngày mộng mơ – Phương Nhung
23/04/2017
BỤI XƯỞNG – ĐẶC BIỆT HƠN CẢ MỘT LỚP HỌC VẼ
21/11/2021
